حضرموت از توابع يمن . معاوية بن كندة بر سكاسك و سكون . معاذ بن جبل هم به عنوان معلّم احكام براى همهء آن ولايات در يمن و حضرموت گسيل شده بود و او در همهء آن ولايات آمدورفت مىداشت « 1 » اسود عنسى نمايندگان پيغمبر ( ص ) ولى اين وضع ديرى نپاييد . چه به‌زودى از سوى اسود عنسى نامه‌اى به اين كارگزاران رسيد كه اى نورسيدگان ، آنچه از سرزمين ما گرفته‌ايد ، واگذاريد و آنچه از اموال ما گرد آورده‌ايد همه را بازپس دهيد ، زيرا ما خود سزاوارتر از شما به آنها هستيم . « 2 » اسود عنسى نام كاملش الأسود ذو الخمار عبهلة بن كعب العنسى بود . او كسى بود كه در يمن به دعوى پيغمبرى برخاست . قيام او پس از حجة الوداع ، در واپسين ماه‌هاى زندگى پيغمبر ( ص ) ، و پس از انتشار خبر بيمارى آن حضرت اتّفاق افتاد . و آن نخستين ردّه در يمن بود كه در حيات پيغمبر روى داد . نوشته‌اند او كاهنى بود خوش‌گفتار و شعبده‌باز كه با كارهاى عجيبش ساده‌لوحان را مىفريفت و با گفتار خود دلها را شكار مىكرد . نخستين قيام او از غار خبّان آغاز شد . خبّان دهى بود در يمن نزديك نجران در درّه‌اى كه آن را درّهء خبّان مىناميدند . غار خبّان ، موضع گشاده‌اى بود بزرگتر از غار و به‌همين‌سبب آن را كهف خوانده‌اند . اسود در همين خبّان مىزيست ، او در آنجا زاده شده و باليده بود . « 3 » چون اسود به دعوى پيغمبرى برخاست و قبيلهء مذحج « 4 » هم به او پيوست ، نخست به نجران حمله برد كه آنجا قلمرو و امارت عمرو بن حزم بود ولى نه عمرو كه از سوى پيغمبر بر نجران امارت يافته بود و نه خالد كه او هم عامل پيغمبر بر منطقهء واقع بين نجران و زبيد شده بود ، هيچ‌كدام در برابر او مقاومت نكردند و هر دو محل عمل خود را رها كرده و به مدينه بازگشتند . و چون بدين‌ترتيب اسود بر

--> ( 1 ) - طبرى ، 1 / 1852 - 1853 . ( 2 ) - طبرى ، 1 / 1854 . ( 3 ) - ياقوت ، معجم البلدان ، در خبّان . ( 4 ) - قبيلهء مذحج در دوران مهاجرت اعراب به ايران در قم ساكن شدند . يعقوبى در البلدان ، عرب قم را از مذحج و اشعريان شمرده است .